Home›Verlichtingsgids›TL vervangen door LED-TL
Besparen
TL vervangen door LED-TL: de rekensom
Of het de moeite is, hangt vooral af van hoeveel uur de buis brandt. Voor een garage waar het licht af en toe een half uur aan is, verdien je een LED-buis nooit terug. Voor een werkplaats waar hij de hele dag aan staat, is het binnen een jaar rond. Hieronder de som en de vraag die je eerst moet beantwoorden: welk type past in jouw armatuur?
Spotwereld verkoopt geen TL- of LED-TL-buizen. Deze gids staat er omdat we er regelmatig naar gevraagd worden; er hangt geen product van ons aan vast.
In dit artikel
Wat het per jaar scheelt
Neem de meest voorkomende situatie: een T8-buis van 36 watt die je vervangt door een LED-buis van 18 watt met vergelijkbare lichtopbrengst. Twaalf uur per dag aan, het hele jaar door, bij een stroomprijs van € 0,27 per kWh.
| TL 36W | LED-TL 18W | |
|---|---|---|
| Opgenomen vermogen | 36 W | 18 W |
| 12 uur per dag, 365 dagen | 158 kWh | 79 kWh |
| Bij € 0,27 per kWh | € 43 per jaar | € 21 per jaar |
Verschil: ongeveer € 21 per buis per jaar. Hangen er zes armaturen in een werkplaats, dan is dat 126 euro.
Maar reken het na met jouw eigen uren, want daar zit de hele beslissing. Brandt diezelfde buis twee uur per dag, dan bespaar je nog geen vier euro per jaar en doe je er jaren over om de buis terug te verdienen. De formule is simpel:
watt × uren per dag × 365 ÷ 1.000 × prijs per kWh
Nog iets wat in het voordeel van LED werkt: bij een conventioneel voorschakelapparaat — de zware spoel in oudere armaturen, te herkennen aan de starter — komt bij de 36 watt van de buis nog het verlies van die spoel. Het werkelijk opgenomen vermogen ligt dus hoger dan wat er op de buis staat. Bij LED-buizen die het voorschakelapparaat overbruggen, valt dat verlies helemaal weg.
Levensduur telt ook mee
Voor LED-buizen wordt doorgaans 30.000 tot 50.000 uur opgegeven, tegen 8.000 à 15.000 uur voor TL. De spreiding is groot, dus kijk wat er op de verpakking staat in plaats van uit te gaan van een vuistregel.
Belangrijker dan het getal is wat een vervangingsbeurt jou kost. Hangt het armatuur op vier meter hoogte in een loods, dan is de hoogwerker duurder dan de buis en telt levensduur zwaarder mee dan stroomverbruik. Hangt hij boven je werkbank, dan is het een klusje van tien minuten en geeft de stroomrekening de doorslag.
Verder: LED-buizen bevatten geen kwik, ze branden direct op vol licht in plaats van eerst te knipperen, en het brommen van het voorschakelapparaat verdwijnt zodra dat wordt overbrugd.
Welk type past in mijn armatuur
Er zijn drie uitvoeringen en je moet vooraf weten welke je nodig hebt. De test is eenvoudig: kijk of er een starter in het armatuur zit — een klein rond of vierkant busje aan de zijkant, dat je met een kwartslag los kunt draaien.
Wel een starter
Dan heb je een conventioneel voorschakelapparaat (KVG). Je hebt een plug & play LED-buis nodig. De LED-starter zit er meestal bij; die vervangt de oude en verder verandert er niets aan de bedrading.
Geen starter
Dan zit er een elektronisch voorschakelapparaat (HF/EVSA) in. Je hebt een buis nodig die direct op netspanning werkt, en het voorschakelapparaat moet worden overbrugd.
Weet je het niet zeker, of hangen er in hetzelfde pand allebei de types? Dan is een universele LED-buis het antwoord. Die werkt op beide systemen, kost wat meer en bespaart je het uitzoekwerk.
De wissel, stap voor stap
Zet de groep uit in de meterkast en controleer met een spanningszoeker. Bij een armatuur waarvan het voorschakelapparaat moet worden overbrugd, wordt er in de bedrading gewerkt — dat is elektrotechnisch werk. Laat dat doen door iemand die weet wat hij doet.
-
Groep uit en controleren
Meterkast, niet de schakelaar. Spanningszoeker erbij.
-
De oude buis eruit
Draai de buis een kwartslag, tot de pennen door de sleuf in de fitting kunnen, en trek hem er recht uit. Ondersteun hem aan beide kanten — een TL-buis breekt makkelijk en er zit kwik in. Lever hem in bij het milieustation, niet bij het glas.
-
Starter vervangen
Draai de starter een kwartslag los en trek hem uit de houder. De LED-starter gaat in dezelfde houder. Sla deze stap niet over: de oude starter laten zitten kan de LED-buis beschadigen.
-
De LED-buis plaatsen
Pennen door de sleuven, kwartslag draaien, klaar. Let bij een buis die maar aan één kant is aangesloten op de markering: er staat op welke kant de spanning binnenkomt.
-
Stroom aan en controleren
De buis hoort direct op vol licht te branden, zonder aanloop en zonder geknipper. Gebeurt dat niet, controleer dan eerst of de LED-starter er goed in zit.
Bij een armatuur waarvan het voorschakelapparaat is overbrugd, staat er nu netspanning op de fittingen. Draait iemand daar later een gewone TL-buis in, dan gaat die stuk — en dat is niet ongevaarlijk. Bij zulke buizen zit een sticker in de verpakking om op het armatuur te plakken. Doe dat ook echt.
Maten en valkuilen
LED-buizen komen in dezelfde lengtes als TL:
- T8 60 cm — vervangt een TL van 18W
- T8 120 cm — vervangt een TL van 36W, veruit het meest voorkomend
- T8 150 cm — vervangt een TL van 58W
Meet de oude buis na vóór je bestelt, en let op de dikte. Een T8 is 26 mm in doorsnede, een T5 maar 16 mm. Die twee passen niet in elkaars fitting, hoe goed de lengte ook lijkt te kloppen.
Kijk tot slot naar de lichtkleur. TL-buizen werden vaak in 4000K of 6500K geleverd — koel wit tot daglicht. Dat is prima boven een werkbank, maar in een berging of hobbyruimte waar je ook zit, is 3000K aangenamer. Het is een keuze die je bij LED per buis maakt en achteraf niet meer kunt bijstellen.
De ruimte verder aanpakken
Als de basisverlichting toch onder handen wordt genomen: gericht licht boven een werkbank of in een kastopstelling doe je met inbouwspots. De onze hebben een schakelaar op de driver waarmee je de lichtkleur op 2700K, 3000K of 4000K zet.