Home›Verlichtingsgids›De juiste dimmer kiezen
Advies
Welke dimmer werkt met onze LED-spots?
Een dimmer die voor gloeilampen is gemaakt gaat het niet doen, maar “een LED-dimmer” is ook niet genoeg — die bestaan in twee smaken en er is er maar één de goede. Welke dat is, staat in de specificatie van de spot.
Alle inbouwspots die wij verkopen zijn triac-dimbaar. Zoek dus een dimmer waarop triac, fase-aansnijding of leading edge staat (vaak aangeduid als R,L) én die geschikt is voor LED-belasting, dus met een laag minimumvermogen. Een dimmer die alleen fase-afsnijding doet (trailing edge, C) is de verkeerde.
In dit artikel
Waarom een oude dimmer niet werkt
Een dimmer die er nog uit de gloeilampentijd zit, is gebouwd voor een flinke belasting. Vaak staat er een minimum van veertig watt op. Dat was destijds één lamp; nu zijn zes Lesto-spots op de 6 watt-stand samen 36 watt en komen ze niet eens aan dat minimum.
Onder dat minimum weet de dimmer niet goed wat hij aan het doen is. Het resultaat is knipperen in de lage standen, brommen, of spots die pas aanslaan als je de knop al half hebt opengedraaid. Er is dan niets kapot — de dimmer past alleen niet bij de belasting.
Een dimmer die als LED-geschikt wordt verkocht, begint bij enkele watts en heeft elektronica die met de pulsvormige stroomopname van een LED-driver kan omgaan. Dat is de eerste eis. De tweede is de techniek.
Aansnijding en afsnijding, in gewone taal
Het net levert wisselspanning: een golf die honderd keer per seconde door nul gaat. Een dimmer maakt licht zwakker door van elke halve golf een stuk weg te knippen. Er zijn twee plekken om dat te doen, en dat is het hele verschil.
Fase-aansnijding — leading edge
Knipt het begin van elke halve golf weg. Wordt geschakeld met een triac, vandaar de naam. Herkenbaar aan R,L of triac op de verpakking.
Goedkoop en robuust, en het is waar de meeste LED-drivers voor gebouwd zijn — ook die van ons.
Fase-afsnijding — trailing edge
Knipt het eind van elke halve golf weg. Herkenbaar aan C of trailing edge.
Werkt stiller en vaak vloeiender, maar alleen met drivers die daarvoor zijn ontworpen.
Het is dus geen kwestie van welke techniek de betere is. Het is een kwestie van welke techniek bij jouw driver hoort. Zet je een driver die voor aansnijding is gemaakt op een afsnijdingsdimmer, dan is knipperen of helemaal niet aanslaan het gebruikelijke resultaat.
Twijfel je? Er bestaan universele dimmers die beide technieken aankunnen en zichzelf instellen. Die zijn wat duurder, maar als je nog niet weet wat er ooit aan die groep komt te hangen, is dat het geld waard.
Wat er in onze specificaties staat
| Serie | Vermogen | Dimbaar |
|---|---|---|
| Lesto | 4W / 6W | Ja, triac |
| Lyvo | 5W / 7W | Ja, triac |
| Warmo | 5W / 7W | Ja, triac — en Dim2Warm |
| Quaro | 6W | Ja, triac |
Je vindt hetzelfde terug op elke productpagina, in de specificatietabel onder Dimbaar. Kijk daar even, want het is de enige plek waar het per artikel klopt.
Twee dingen die daarbij horen:
- Bij lege armaturen hangt het af van het lampje. Verkopen we een armatuur zonder ingebouwde led — een GU10- of G9-armatuur bijvoorbeeld — dan bepaalt de lichtbron die je erin draait of het geheel dimbaar is, niet het armatuur.
- De Warmo doet er iets bovenop. Die heeft Dim2Warm: hoe verder je dimt, hoe warmer het licht wordt, van 3000K richting een gloeilampachtige gloed. Dat werkt alleen als er ook echt gedimd wordt, dus met een dimmer op de groep. Zonder dimmer heb je een gewone CCT-spot.
Hoeveel spots op één dimmer
Een dimmer heeft een ondergrens en een bovengrens. De ondergrens haal je bij LED bijna nooit als je een LED-geschikte dimmer koopt; de bovengrens is waar je op moet rekenen.
- 6 × Lesto op 6W = 36 watt
- 12 × Lesto op 6W = 72 watt
- 20 × Lyvo op 7W = 140 watt
Dat past ruim binnen wat een gangbare LED-dimmer aankan.
Op de verpakking staat vaak groot een maximum van een paar honderd watt. Dat getal geldt voor gloeilampen. Voor LED-belasting geven fabrikanten meestal een apart, veel lager maximum op — soms een kwart daarvan — omdat LED-drivers een veel grotere inschakelstroom trekken. Zoek in de handleiding de regel waar LED staat en reken met dat getal.
Het flikkert — wat nu
Loop het in deze volgorde na:
- Klopt de techniek? Staat er C of trailing edge op de dimmer, dan is dat de oorzaak. Onze spots willen aansnijding.
- Hangt er genoeg aan? Twee spots op een dimmer die een minimum van 20 watt heeft, is te weinig. Meer spots op dezelfde dimmer hangen helpt vaker dan je denkt.
- Staan alle spots in dezelfde stand? Een groep waarin de wattageschakelaars door elkaar staan, dimt ongelijkmatig.
- Heeft de dimmer een instelschroefje? Veel LED-dimmers hebben achter de knop een trimmer waarmee je de laagste stand bijstelt. Draai die iets omhoog tot het knipperen in de onderste stand weg is.
Blijft het na deze vier punten flikkeren, dan is de combinatie driver en dimmer gewoon geen gelukkige. Dat gebeurt, ook tussen merken die allebei doen wat ze beloven.
Veelgestelde vragen
Kan ik de spots met een slimme dimmer bedienen?
Ja, mits de module fase-aansnijding ondersteunt. Controleer dat per model, want dezelfde fabrikant levert vaak zowel een leading- als een trailing-edge-uitvoering. Wij verkopen zelf geen wanddimmers, dus je bent vrij in de merkkeuze.
Kan ik met de dimmer ook de lichtkleur veranderen?
Nee. De CCT-switch is een schuifje op de driver dat je vóór de montage instelt. De dimmer regelt alleen hoe fel de spot brandt. De Warmo is de uitzondering: die wordt warmer van kleur naarmate je verder dimt.
Wat als ik helemaal geen dimmer wil?
Dan werkt alles gewoon op vol vermogen. De wattageschakelaar en de CCT-switch staan los van een dimmer, dus lichtkleur en vermogen kies je ook zonder.
Waarom gaan de spots op de laagste stand niet helemaal uit?
Een dimmer laat op zijn laagste stand een restje spanning door. Bij weinig aangesloten watt is dat genoeg om de LED zwak te laten meegloeien. Meer spots op dezelfde dimmer, of het instelschroefje bijstellen, lost het meestal op.
Dimbare spots
Alle inbouwspots in het assortiment zijn triac-dimbaar en hebben een CCT-switch op de driver. Op elke productpagina staat de volledige specificatietabel, inclusief zaagmaat en inbouwdiepte.