Wat is een opbouwspot?

Een spot die op het plafond komt in plaats van erin. Je schroeft hem vast op de plek waar het lichtpunt zit, zonder gat te zagen en zonder ruimte boven het plafond. Daarmee is hij de oplossing voor beton, een balkenplafond en elk plafond dat je niet open mag maken.

Wanneer je er een nodig hebt

Een inbouwspot verdwijnt in het plafond en vraagt daar ruimte achter, meestal vijf tot acht centimeter. Die ruimte is er niet altijd.

• Een betonnen plafond. Er zit niets achter, dus er is niets om een spot in weg te werken. Boren kan wel, maar dan moet de bedrading er ook nog langs.
• Een balkenplafond of een houten vloer erboven. Zagen betekent hier de constructie raken.
• Een huurhuis. Geen gaten in het plafond, en bij vertrek niets te herstellen.
• Een bestaand lichtpunt. Hangt er een centraaldoos waar nu een lamp aan zit, dan schroef je de opbouwspot er zo overheen.

Het verschil met een inbouwspot staat helemaal uitgewerkt in Wat is het verschil tussen inbouwspots en opbouwspots?

Hoe hij eruitziet

Een opbouwspot is een koker of een kubus met een montageplaat. Die plaat schroef je vast, de bedrading komt van achteren of van opzij binnen, en de spot zelf zit eraan.

Omdat hij zichtbaar is, telt de vorm mee. De Faro is een ronde koker van 12 cm lang met een gouden binnenzijde, die een warme gloed teruggeeft in plaats van een kale reflector. De Quadro is een strakke kubus van 14,5 cm voor een AR111-lamp.

Kantelbaar of vast

Dit is de vraag die het meest gesteld wordt, en het antwoord hangt af van wat je verlicht.

Kantelbaar betekent dat je de spot na montage nog kunt richten. De Largo draait en kantelt over 360 graden, dus je zet hem op een wand, een kast of een schilderij nadat hij hangt. Dat is precies waarom een opbouwspot vaak wint van een inbouwspot: richten kan achteraf.

Vast naar beneden is rustiger in het beeld en genoeg als je algemeen licht wilt. Een rij vaste spots op een plafond oogt strakker dan een rij die elk een andere kant op staat.

Wil je meer dan een punt met een enkel aansluitpunt, dan bestaat de Largo ook als balk met drie kantelbare spots. Drie punten op een rij zijn genoeg om een wand te wassen met licht; bij twee houd je altijd een donkere plek in het midden.

Met of zonder lamp erin

De meeste opbouwspots die wij voeren hebben een GU10-fitting en worden zonder lichtbron geleverd. Dat is bewust: je kiest zelf de lichtkleur, de lichtopbrengst en of hij dimbaar is, en over vijf jaar draai je alleen de lamp eruit.

Let op het maximale vermogen dat op het armatuur staat. Bij de Largo is dat 40W per spot, wat ruim is; bij de Faro 10W. Wat GU10 precies is staat in Wat is een GU10-fitting?

De railvariant

Er is een derde vorm die mensen vaak over het hoofd zien: een spot die op een rail klikt in plaats van op het plafond. Je legt één rail en hangt er zoveel spots aan als je wilt, die je later verschuift zonder te boren.

Wij hebben daar de Mivo, de Sento en de Vetra voor. Let wel op het systeem: een 3-fase adapter past niet op een 1-fase rail. Het voordeel van 3-fase is dat je op één doorlopende rail drie apart schakelbare groepen maakt, bijvoorbeeld werklicht en sfeerlicht boven dezelfde keuken. Hoe dat wordt aangesloten staat in Hoe sluit je een 3-fase rail aan?

Wat je vooraf nakijkt

Waar het lichtpunt zit. Een opbouwspot komt op de plek van de bedrading, en die verplaats je niet zomaar. Wil je licht op een andere plek, dan is een rail of een balk met meerdere spots de uitweg.

De afstand onderling. Dezelfde vuistregel als bij inbouwspots: ongeveer de halve plafondhoogte. Zie Hoeveel afstand zit er tussen plafondspots?

Dat hij uitsteekt. Tien tot vijftien centimeter onder het plafond is normaal. In een ruimte met een laag plafond of op een plek waar je langsloopt met een ladder is dat merkbaar.

Het aanbod staat bij de opbouwspots.