Hoe verlicht je een trappenhuis?

Met licht dat elke trede aftekent en dat nooit helemaal uit kan. In een gemeenschappelijk trappenhuis is verlichting geen sfeer maar een vluchtroute, en dat stelt andere eisen dan in een woning: meer lux, altijd bereikbaar licht en een schakeling die niemand in het donker zet.

Weet je wat je zoekt? Bekijk alle Trapverlichting (11) →

Waarin een trappenhuis verschilt van een trap thuis

Thuis ken je je eigen trap. In een portiek, een kantoorpand of een appartementencomplex lopen mensen die er voor het eerst zijn, vaak met een tas of een kinderwagen, en soms bij stroomuitval.

Voor werkomgevingen noemt NEN-EN 12464-1 een waarde van 100 lux op een trap, dezelfde eis als voor gangen en verkeersruimten. In een woning is dat geen verplichting, in een pand waar gewerkt wordt wel een richtlijn waar je op afgerekend wordt.

Een trapverlichtingsmodule van 150 lumen haalt die 100 lux niet in zijn eentje. Die tekent de trede af, maar verlicht het trappenhuis niet.

Twee lagen, niet een

In een trappenhuis werk je daarom met twee soorten licht tegelijk.

Algemeen licht zorgt voor de lux. Dat komt uit het plafond of van de wand, en verlicht het hele trapgat inclusief de bordessen. Daar zijn opbouwspots of wandlampen geschikt voor, en in een verlaagd plafond boven een bordes ook een led-paneel.

Tredelicht tekent de rand van elke trede af, zodat je ziet waar je voet neerkomt. Dat is waar de Trevo voor is. Waarom dat nodig blijft ook als er genoeg algemeen licht is, staat in Hoe werkt trapverlichting?

De fout die je het vaakst ziet is een enkele lamp hoog in het trapgat. Die geeft genoeg lux op papier, maar zet elke trede in de schaduw van degene die de trap op loopt.

Schakelen zonder iemand in het donker te zetten

Een trappenhuis met een drukknop en een tijdschakelaar is de klassieke oplossing, en ook de bron van de meeste klachten: het licht gaat uit terwijl je nog op de derde verdieping bent.

Drie manieren die beter werken:

• Bewegingsmelders per verdieping, zodat het licht met je meeloopt in plaats van af te tellen.
• Basisverlichting die altijd aan staat, aangevuld met feller licht op beweging. De treden blijven dan zichtbaar, ook als de sensor je mist.
• Tredelicht continu, algemeen licht op sensor. Een module van 1,5 watt die dag en nacht brandt kost vrijwel niets, en een trappenhuis is nooit helemaal donker.

Let er bij een bewegingsmelder op dat hij geschikt is voor led. Een oude melder die op gloeilampen gerekend is heeft soms een minimale belasting die een paar modules van 1,5 watt niet halen.

Welke lichtkleur

Neutraal wit. Een trappenhuis is geen woonkamer, en bij 4000K zie je contrast en kleurverschil beter dan bij 2700K. De Trevo heeft een CCT-switch waarmee je bij de montage 3000K, 4000K of 6000K instelt.

Wel overal dezelfde stand. Een trappenhuis waarin de onderste verdieping warmer is dan de bovenste ziet er rommelig uit, en dat valt in een lange schacht extra op. Wat de standen betekenen staat in Welke lichtkleur is 4000K?

Waar je op moet letten bij de uitvoering

Bereikbaarheid. Een armatuur hoog in een trapgat vervang je niet even. Kies daar iets met een lange opgegeven levensduur, of hang het op een plek waar je bij kunt.

IP-waarde. Een open portiek of een buitentrap vraagt een gesloten armatuur. Onze trapverlichting is IP20 en dus alleen voor binnen. Wat de cijfers betekenen staat in Wat is het verschil tussen IP44 en IP65?

Wie het aansluit. In een gemeenschappelijke ruimte is de installatie een zaak van de eigenaar of de VvE, niet van een bewoner met een schroevendraaier. Laat het door een installateur doen en bewaar de documentatie.

Het aanbod staat bij de trapverlichting, en de plaatsing in Trapverlichting in het stootbord of in de muur?