Voor een kantoor van 20 vierkante meter kom je op ongeveer vijf panelen. De norm vraagt 500 lux op de werkplek, en met een rendement van 0,6 en een onderhoudsfactor van 0,8 betekent dat rond de 20.000 lumen. Bij 4200 lumen per paneel zijn dat er vijf.
Weet je wat je zoekt? Bekijk alle LED panelen (33)
De norm eerst
NEN-EN 12464-1 legt per soort werk vast hoeveel licht er op het werkvlak hoort te staan. De waarden die je voor een kantoorpand nodig hebt:
- Werkplek, schrijven en beeldschermwerk: 500 lux
- Vergaderruimte: 500 lux
- Receptie: 300 lux
- Archief: 200 lux
- Gang en verkeersruimte: 100 lux
Die getallen gelden op het werkvlak, dus op tafelhoogte, en niet op de vloer. Lux is lumen per vierkante meter, zoals uitgelegd in Wat is het verschil tussen lumen en lux?
Waarom je niet gewoon lux maal oppervlak doet
Dat is de rekenfout die bijna iedereen maakt. Niet al het licht dat een paneel afgeeft komt op het werkvlak terecht: een deel gaat naar de wanden, een deel naar het plafond, en een deel wordt in de loop van de jaren opgeslokt door stof en veroudering.
De vakformule houdt daar rekening mee met twee factoren:
Het rendement zegt hoeveel van het licht het werkvlak haalt. In een gewone kantoorruimte met lichte wanden zit dat rond de 0,6. In een smalle of donkere ruimte lager, in een witte ruimte met een laag plafond hoger.
De onderhoudsfactor houdt in dat je installatie op de laatste dag nog moet voldoen, niet alleen op de eerste. Voor een schoon kantoor is 0,8 gebruikelijk.
Samen betekenen die twee dat je ongeveer twee keer zoveel lumen moet installeren als de kale som suggereert.
De som, stap voor stap
Voor 500 lux in 20 vierkante meter:
- 500 lux maal 20 vierkante meter is 10.000 lumen op het werkvlak
- gedeeld door een rendement van 0,6 geeft ruim 16.600 lumen
- gedeeld door een onderhoudsfactor van 0,8 geeft ongeveer 20.800 lumen
De Nova geeft 4200 lumen, dus vijf panelen brengen je op 21.000 lumen. Dat klopt.
Voor een gang van dezelfde 20 vierkante meter vraagt de norm 100 lux, oftewel een vijfde. Daar kom je met een enkel paneel ver.
Verblinding telt net zo zwaar als lux
Genoeg licht met het verkeerde armatuur is geen goede verlichting. Voor kantoorwerk geldt naast de lux-eis een grens voor verblinding, uitgedrukt in UGR, en die ligt voor gewoon beeldschermwerk op 19.
De Nova zit onder de 16, wat uitzonderlijk laag is en juist telt boven een bureau waar mensen uren zitten. De achtergrond staat in Wat betekent UGR bij een led-paneel?
De verdeling over het plafond
Vijf panelen in een hoek zetten helpt niemand. Verdeel ze gelijkmatig, en houd de afstand tot de wanden op ongeveer de helft van de onderlinge afstand. Anders wordt het bij de ramen te donker terwijl het midden overbelicht is.
In een systeemplafond is dat makkelijk: je hebt een raster van 600 bij 600 en kiest simpelweg welke vakken licht worden. Hoe dat inleggen gaat staat in Hoe monteer je een led-paneel?
Staan er bureaus, kijk dan ook naar de richting. Een langwerpig paneel dwars boven een bureau geeft minder schaduw dan een vierkant paneel dat er precies achter hangt. De keuze tussen beide maten staat in Welke maat led-paneel: 60x60 of 120x30?
Wanneer je de som moet loslaten
Bij een plafond hoger dan drie meter, bij een ruimte met donkere wanden of bij werk waar kleur precies moet kloppen, klopt de vuistregel niet meer. Dan is een lichtberekening met de werkelijke afmetingen en reflectiewaarden de enige betrouwbare route.
Het aanbod staat bij de led-panelen, met een dimbare en een niet-dimbare uitvoering per model.
Hoeveel lux moet een kantoor hebben?
NEN-EN 12464-1 vraagt 500 lux op de werkplek voor schrijven en beeldschermwerk. Voor een gang is dat 100 lux, voor een archief 200 en voor een receptie 300.
Hoeveel led-panelen heb ik nodig voor 20 vierkante meter kantoor?
Ongeveer vijf van 4200 lumen. Je hebt rond de 20.000 lumen nodig, want met een rendement van 0,6 en een onderhoudsfactor van 0,8 installeer je ruim twee keer zoveel als de kale som.
Welke UGR heb ik nodig voor een kantoor?
Voor gewoon beeldschermwerk ligt de grens op UGR 19. Lager is prettiger: de Nova zit onder de 16, wat merkbaar is op een plek waar mensen uren onder zitten.