Veel minder dan binnen. Een wandlamp van 250 tot 750 lumen naast een voordeur is ruim voldoende, want je ogen zijn in het donker al ingesteld op weinig licht. Er bestaat geen norm die zegt hoeveel je nodig hebt, wel een richtlijn die zegt wanneer het te veel wordt.
Waarom buiten andere getallen vraagt
Binnen reken je met lumen per vierkante meter, omdat je een heel vlak gelijkmatig wilt verlichten. Buiten werkt dat niet. Er is geen plafond dat licht terugkaatst en geen muur die het vasthoudt: alles wat je omhoog of opzij stuurt is weg.
Daar komt bij dat je oog zich aanpast. Na tien minuten in het donker zie je met een fractie van het licht dat je binnen nodig hebt. Eén felle lamp maakt het daarom vaak slechter: je pupil sluit zich, en alles buiten de lichtbundel wordt juist een zwart gat.
De richtlijn gaat over de bovengrens
De Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde geeft in de Richtlijn Lichthinder grenswaarden voor hoeveel licht er op de gevel van een ander mag vallen. Die zijn ingedeeld in omgevingszones, overgenomen uit CIE-publicatie 150:
- E1 natuurgebieden en landelijk gebied ver van woonkernen
- E2 buitenstedelijke en landelijke woongebieden
- E3 stedelijke woongebieden
- E4 stadscentra en gebieden met nachtelijke bedrijvigheid
Overdag en 's avonds mag er op een gevel maximaal 2, 5, 10 of 25 lux vallen, oplopend van E1 naar E4. Tussen 23.00 en 07.00 uur wordt dat 1, 1, 2 en 4 lux. Dat zijn lage getallen: een bewolkte dag zit al rond de 1.000 lux.
Voor een gewone woning in een woonwijk is de praktische vertaling simpel. Richt je lamp naar beneden, houd hem uit het slaapkamerraam van de buren, en zet er 's nachts liever een sensor op dan een lamp die de hele nacht brandt.
Wat het insectenverhaal echt zegt
Overal lees je dat warm licht minder insecten aantrekt. Dat klopt maar half, en het is het opzoeken waard.
Wakefield en collega's vergeleken in 2016 in Ecology and Evolution vier lamptypen op achttien locaties in Engeland. Van alle gevangen insecten kwam 54 procent af op de gloeilamp, 24 procent op de spaarlamp, 10 procent op koelwitte led en 12 procent op warmwitte led. Led ving dus ongeveer de helft van wat een spaarlamp ving en vier keer minder dan een gloeilamp, doordat led geen ultraviolet uitstraalt.
Maar tussen koelwit en warmwit vonden ze geen significant verschil. De winst zit in de overstap naar led, niet in het kiezen van 2700K boven 4000K. Kies je lichtkleur dus op sfeer, niet op muggen.
Wat wij voeren en wat dat geeft
Onze wandlampen zitten in het bereik dat je buiten nodig hebt:
- Dano: 8 watt bij 95 lumen per watt, dus rond de 760 lumen, IP65 en een bundel van 45 graden
- Senso: 540 lumen, IP54, met sensor
- Cob rond: 510 lumen uit 6 watt
- Nomo: 250 lumen, oplaadbaar, IP44
Voor een voordeur is 250 tot 500 lumen genoeg om een gezicht en een sleutelgat te zien. Voor een oprit of een achterpad ga je richting 700 lumen per lichtpunt, maar dan liever twee zwakke punten dan één sterke.
Waar je verder op let
De lichtbundel telt zwaarder dan het aantal lumen. Een lamp die alleen naar beneden schijnt geeft met 300 lumen meer bruikbaar licht op de stoep dan een bolvormige lamp van 800 lumen die de halve tuin en de lucht mee verlicht.
En kijk naar de IP-waarde, want die bepaalt of hij het volhoudt. Wat de cijfers precies betekenen staat in Mag een IP44-lamp buiten hangen? Het verschil tussen lumen en lux staat in Wat is het verschil tussen lumen en lux?
Hoeveel lumen moet een buitenlamp bij de voordeur hebben?
250 tot 500 lumen is genoeg om iemand te herkennen en je sleutel in het slot te krijgen. Meer werkt vaak averechts, omdat je pupil zich sluit.
Trekt warm licht minder insecten aan dan koel licht?
Volgens onderzoek uit 2016 niet meetbaar. Het verschil zit tussen led en de oude lamptypen: led straalt geen ultraviolet uit en trok vier keer minder insecten dan een gloeilamp.
Mag ik zo veel buitenlicht plaatsen als ik wil?
Binnen redelijke grenzen. De Richtlijn Lichthinder houdt in een woonwijk 's nachts maximaal 2 lux op de gevel van een ander aan. Richt je lamp naar beneden en je zit daar ruim onder.