UGR staat voor Unified Glare Rating en zegt hoeveel verblinding een armatuur veroorzaakt. De schaal loopt van 10 tot 28, en lager is beter. Voor kantoorwerk vraagt de norm UGR 19 of lager. Onze Nova-panelen zitten onder de 16.
Wat er gemeten wordt
Verblinding is niet hetzelfde als veel licht. Het gaat om het contrast tussen het heldere armatuur en de donkere omgeving eromheen. Een paneel dat 4200 lumen door een melkwitte plaat duwt is één groot licht vlak in een verder rustig plafond, en dat is precies wat je ogen vermoeit als je er acht uur onder zit.
De UGR-waarde vat dat samen in één getal. Daarin zit de helderheid van het armatuur, de grootte van het lichtgevende vlak, de helderheid van de achtergrond en de hoek waaronder je ernaar kijkt. Een verschil van drie punten is de stap waarbij mensen het verschil daadwerkelijk opmerken. Tussen UGR 22 en UGR 19 zit dus een merkbaar verschil, tussen 19 en 18 nauwelijks.
Waar de eis vandaan komt
De Europese norm voor werkplekverlichting binnen is NEN-EN 12464-1, waarvan de huidige uitgave uit 2021 stamt. Die norm zet per taak drie dingen naast elkaar:
- Verlichtingssterkte: voor kantoorwerk met een beeldscherm 500 lux op het werkvlak
- Verblinding: UGR maximaal 19
- Kleurweergave: minimaal Ra 80, en Ra 90 waar kleur er echt toe doet
Let op het woord werkvlak. Die 500 lux geldt voor het gebied waar het werk gebeurt, niet voor de hele vloer. In de zone daaromheen mag het een stap lager, dus 300 lux. Dat scheelt in de praktijk armaturen, want je hoeft een magazijngang niet op kantoorniveau te verlichten.
Voor thuis geldt de norm niet. Maar wie een werkkamer inricht en daar dagelijks uren zit, doet er goed aan dezelfde getallen aan te houden. Het verschil tussen een goedkoop paneel en een paneel met een lage UGR merk je juist bij langdurig gebruik.
Hoe je aan een lage UGR komt
Twee bouwwijzen, twee uitkomsten. Bij een back-lit paneel zitten de leds achter een diffuserende plaat en licht het hele oppervlak gelijkmatig op. Dat geeft veel lumen per euro en een egaal beeld, maar het hele vlak straalt en dat merk je als je er recht in kijkt. Onze Europa 120x30 is zo gebouwd: 30 watt en 4050 lumen, prima voor een berging, een gang of een werkplaats.
Bij een louvre paneel zit er een raster of prisma voor dat het licht naar beneden richt en de schuine hoeken afschermt. Precies onder het paneel zie je hetzelfde, maar vanuit je ooghoek is het veel rustiger. Dat is de bouwwijze van de Nova 60x60, met 30 watt, 4200 lumen en UGR onder de 16.
Onder de 16 is ruim binnen de eis van 19. Dat is geen overbodige luxe: de norm is een bovengrens, geen streefwaarde, en boven een vergadertafel of een bureau werkt de marge in je voordeel.
Hoeveel panelen heb je nodig?
Hier gaat het vaak mis, want lumen op het armatuur is niet hetzelfde als lux op het bureau. Een deel van het licht verdwijnt in wanden, plafond en vervuiling. Een lichtberekening werkt daarom met een rendementsfactor voor de ruimte en een onderhoudsfactor voor veroudering.
Ruw gerekend, met een rendement van 0,6 en een onderhoudsfactor van 0,8: voor 500 lux in een kantoor van 20 vierkante meter heb je rond de 20.000 lumen aan armaturen nodig. Dat zijn vijf panelen van 4200 lumen. Reken je alleen 500 lux maal 20 vierkante meter, dan kom je op 10.000 lumen uit en zit je er een factor twee naast.
Het verschil tussen lumen en lux staat verder uitgelegd in Wat is het verschil tussen lumen en lux?
Kort samengevat
Kijk naar de UGR zodra mensen er langere tijd onder werken. Voor een gang, een magazijn of een garage is een back-lit paneel prima en betaal je nergens voor. Voor een kantoor, een werkkamer of een praktijkruimte is UGR onder de 19 de grens en is een louvre-paneel het geld waard. Beide staan bij de led-panelen, met de dimbare Nova voor wie het licht wil kunnen terugnemen.
Wat is een goede UGR-waarde?
Voor kantoorwerk 19 of lager, volgens NEN-EN 12464-1. Onder de 16 is comfortabel ruim. Voor een gang of opslagruimte stelt de norm geen strenge eis.
Is een lage UGR ook thuis nuttig?
In een werkkamer wel, want daar zit je langere tijd onder hetzelfde licht. In een gang of berging merk je er weinig van en betaal je voor iets dat je niet gebruikt.
Waarom heeft niet elk paneel een UGR-waarde?
Omdat meten geld kost en pas zin heeft bij armaturen die daarop ontworpen zijn. Staat er geen waarde bij een back-lit paneel, ga er dan van uit dat hij boven de 19 ligt.