Schakel de groep uit, haal het voorschakelapparaat en de starter eruit, en zet 230 volt rechtstreeks op één kant van de fitting. De andere kant houdt de buis alleen nog vast. Daarna past er een led-buis in, en werkt het armatuur zonder verliezen.
Weet je wat je zoekt? Bekijk alle LED TL buizen (20)
Eerst dit: het armatuur is straks niet meer hetzelfde product
Zodra je de ballast verwijdert en de bedrading omlegt, is het armatuur geen fabrieksproduct meer. De oorspronkelijke CE-markering vervalt en de aansprakelijkheid verschuift naar degene die het heeft omgebouwd. Voor je eigen schuur draag je dat risico zelf, voor een bedrijfspand of een verhuurd pand is het een reden om een installateur te bellen. De achtergrond staat in Kun je een tl-buis vervangen door een led-buis?
Wat er in een oud armatuur zit
Een klassiek tl-armatuur heeft drie onderdelen die een led-buis geen van alle nodig heeft.
- Het voorschakelapparaat. Een spoel of elektronisch blokje dat de gasontlading begrenst. Bij een conventioneel exemplaar verstookt dat zelf ongeveer 10 watt.
- De starter. Het ronde draaidopje dat de buis op gang helpt.
- De condensator. Zit er bij conventionele armaturen bij om de arbeidsfactor te corrigeren.
Alle drie mogen eruit. Wat blijft staan zijn de twee fittinghouders en de bedrading ertussen.
De omzetting, stap voor stap
Schakel de groep uit in de meterkast en controleer met een spanningszoeker dat er geen spanning meer op staat. De schakelaar omzetten is niet genoeg, want op de nul kan nog spanning staan.
Haal de buis en de starter eruit. Maak daarna de kap of het deksel los waar de ballast achter zit.
Maak de ballast los. Noteer of fotografeer hoe de draden lopen voordat je iets loskoppelt. Dat scheelt later puzzelen.
Leg de bedrading om. De fase en de nul gaan naar de twee pennen aan dezelfde kant van het armatuur. De fitting aan de andere kant wordt spanningsloos en houdt de buis alleen nog vast.
Zet de buis erin met de gevoede kant op de juiste plek. Op de buis staat aan één uiteinde een markering met L en N. Die kant hoort in de fitting waar je de 230 volt op hebt gezet. Andersom brandt hij niet.
Schakel de groep weer in en test. Brandt hij niet, dan zit de buis vaak gewoon andersom.
Wat je vaak leest en beter niet doet
Er circuleert een kortere route: laat de ballast zitten en vervang alleen de starter door een led-starter. Dat werkt alleen bij buizen die daarvoor gemaakt zijn, en het verlies van het voorschakelapparaat blijft je stroom kosten.
Bij onze buizen kan die route niet. Op elke productpagina staat het letterlijk: het voorschakelapparaat van een oud armatuur moet eruit. Dat is geen advies maar een installatievoorwaarde.
Een tweede reden om de ballast er echt uit te halen
Onze leverancier waarschuwt daarbij voor een ander effect: zitten er meer dan tien buizen op één groep en houd je de ballast met een led-starter in stand, dan wordt dat afgeraden. De veilige route is de ballast eruit en de buis rechtstreeks op 230 volt.
Dat is ook praktisch. De 150 cm-buis met instelbaar wattage werkt op 85 tot 265 volt, dus over netspanning hoeft niemand zich zorgen te maken.
Wanneer ombouwen zonde van de moeite is
Een armatuur met vergeeld kunststof, verharde bedrading of een kapotte fitting is het werk niet waard. Zit er bovendien lekkage of stof in, dan koop je met een nieuw armatuur ook een geldige IP-waarde en een geldige CE-markering terug.
De afweging tussen ombouwen en vervangen staat uitgebreider op TL naar LED. De buizen zelf vind je bij de led-tl-buizen.
Moet het voorschakelapparaat eruit bij een led-tl-buis?
Bij de buizen die wij verkopen wel. Die krijgen 230 volt rechtstreeks op één kant van de fitting. Er bestaan ook buizen die op het bestaande voorschakelapparaat werken, maar dat zijn andere types.
Welke kant van de led-buis moet in welke fitting?
De kant met de markering L en N hoort in de fitting waar je de 230 volt op hebt aangesloten. De andere kant is spanningsloos en houdt de buis alleen vast. Brandt hij niet, draai hem dan om.
Mag ik een tl-armatuur zelf ombouwen?
Technisch kan het, maar zodra je de ballast verwijdert vervalt de CE-markering van het armatuur en verschuift de aansprakelijkheid naar jou. In een bedrijfspand of verhuurd pand is een erkend installateur de verstandige keuze.