Ja, en sinds augustus 2023 heb je weinig keus meer: nieuwe fluorescentiebuizen worden niet meer gemaakt. Het vervangen zelf is simpel, maar bij de meeste led-buizen moet het voorschakelapparaat uit het armatuur. Dat is een ingreep met gevolgen die de meeste webshops niet noemen.
Waarom je geen gewone tl-buis meer kunt kopen
Fluorescentiebuizen bevatten kwik. De Europese RoHS-richtlijn verbiedt kwik in elektronica al jaren, maar tl-verlichting had een uitzondering. Die uitzonderingen zijn verlopen, in stappen:
- 25 februari 2023 voor ringvormige T5 en compacte fluorescentielampen (spaarlampen)
- 25 augustus 2023 voor de rechte T5- en T8-buizen, dus de gewone tl
- 1 september 2023 voor halogeenlampen met G4-, GY6.35- en G9-voet, via de Ecodesign-verordening (EU) 2019/2020
Let op wat er precies verboden is: het op de markt brengen. Voorraad die er al lag mag gewoon uitverkocht worden, en een tl-buis die nu in je garage hangt mag blijven branden tot hij opgeeft. Er is geen sloopplicht. Maar de aanvoer stopt, en dat merk je aan de prijs.
Drie manieren om een led-buis in een oud armatuur te krijgen
Led-buizen bestaan in drie smaken, en dat verschil bepaalt hoeveel werk je hebt.
Type A werkt op het bestaande voorschakelapparaat. Je draait de oude buis eruit, de nieuwe erin, klaar. Het armatuur blijft ongewijzigd. Nadeel: je blijft het verlies van dat voorschakelapparaat betalen, en de buis moet passen bij precies jouw type ballast.
Type B krijgt 230 volt rechtstreeks op de fitting. Het voorschakelapparaat en de starter gaan eruit, de bedrading wordt omgelegd. Meer werk, maar daarna heb je geen verliezen meer en werkt de buis in vrijwel elk armatuur.
Type C werkt op een losse externe driver. Dat zie je vooral in professionele installaties.
De vier buizen die wij voeren zijn type B. Bij de 120 cm-buis met instelbaar wattage en de 150 cm-versie staat het er letterlijk bij: het voorschakelapparaat van een oud armatuur moet eruit. Dat is geen verkooppraatje maar een installatievoorwaarde.
Wat het ombouwen oplevert
Een klassieke T8 van 36 watt trekt niet 36 watt. Het conventionele voorschakelapparaat dat de buis aanstuurt verstookt er zelf ongeveer 10 watt bij, dus het systeem staat op zo'n 46 watt. Elektronische voorschakelapparaten doen het beter, maar ook die verbruiken een paar watt.
Onze 120 cm-buis geeft op de hoogste stand 2700 lumen bij 18 watt. Dat is 150 lumen per watt en het vervangt een klassieke tl van 36 watt. Reken je het systeem mee, dan gaat je verbruik van ongeveer 46 naar 18 watt. Op een garage die dagelijks drie uur brandt scheelt dat rond de 30 kWh per jaar.
Wil je minder rekenen: de 150 cm high lumen geeft 3500 lumen op 25 watt en heeft een vaste lichtkleur, zonder schakelaars.
Het punt dat niemand noemt: je wordt zelf de fabrikant
Hier wordt het serieus. Zodra je het voorschakelapparaat verwijdert en de bedrading omlegt, is het armatuur geen fabrieksproduct meer. Juridisch geldt degene die de aanpassing uitvoert als de nieuwe fabrikant. De oorspronkelijke CE-markering vervalt en de productaansprakelijkheid gaat over op de uitvoerder.
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland beschrijft in de erkende maatregel voor tl-vervanging (GF2) dezelfde afweging: de eenvoudigste route is alleen de lamp en de starter wisselen, omdat de CE-markering dan intact blijft. Moet de ballast eruit, dan verschuift de verantwoordelijkheid.
Voor je eigen garage of schuur is dat een risico dat je zelf draagt. Voor een bedrijfspand, een verhuurd pand of een gemeenschappelijke ruimte is het een reden om een erkend installateur in te schakelen, of om het armatuur helemaal te vervangen. Dan koop je een compleet en gekeurd product en is de discussie voorbij.
Wanneer je beter het hele armatuur vervangt
Is het armatuur oud, geel uitgeslagen of zit de bedrading vast in verharde isolatie, dan is ombouwen zonde van de moeite. Een led-paneel van 120 bij 30 cm past in dezelfde ruimte als een dubbele tl-bak en levert met 30 watt zo'n 4050 lumen. Dat is meer licht dan twee oude buizen, uit één armatuur, met vijf jaar garantie en een geldige CE-markering.
Twijfel je tussen ombouwen en vervangen, dan staat de afweging uitgebreider op onze pagina TL naar LED. Het aanbod vind je bij de led-tl-buizen.
Zijn tl-buizen verboden?
Nieuwe fluorescentiebuizen mogen sinds 25 augustus 2023 niet meer op de Europese markt worden gebracht. Bestaande voorraad mag verkocht worden en buizen die al hangen mogen blijven branden.
Moet de starter eruit bij een led-buis?
Bij een type B-buis, zoals de onze, gaan zowel de starter als het voorschakelapparaat eruit. Bij een type A-buis vervang je alleen de starter door de meegeleverde dummy.
Past een led-buis in mijn oude armatuur?
De maat wel: T8 met G13-fitting is standaard, in 120 en 150 cm. De vraag is de bedrading. Zit er een voorschakelapparaat in, dan moet dat eruit voor een type B-buis.