Tel het wattage van je spots op en blijf onder ongeveer 80 procent van wat de driver aankan. Bij onze 40 watt-driver komt dat neer op tien spots van 3 watt, bij de 20 watt-versie op zes. Niet het aantal spots is de grens, maar het totale vermogen.
Eerst dit: heb je wel een driver nodig?
Alleen laagspanningsspots hebben er een nodig. Werkt je spot op 230 volt, zoals alles met een GU10-fitting, dan gaat hij rechtstreeks op het lichtpunt en komt er geen driver aan te pas. Draait hij op 12 volt, dan moet de netspanning eerst omlaag en heb je er wel een.
Dat onderscheid staat uitgebreider in Welke led-driver heb je nodig? Kort door de bocht: zit er een blokje bij in de doos, dan heb je 12 volt.
De rekensom
Optellen, dan marge nemen. Zes spots van 3 watt is 18 watt. Dat past op papier op een driver van 20 watt, maar je zit dan op 90 procent van het maximum.
De vuistregel in de branche is 70 tot 80 procent van het opgegeven vermogen. Een driver die continu vol staat wordt warmer, en warmte is de belangrijkste reden dat elektronica vroeg opgeeft. Bovendien trekt een led-driver bij het inschakelen kort veel meer stroom dan tijdens het branden. Die piek moet er ook nog bij kunnen.
In de praktijk:
- 20 watt-driver: maximaal zes spots van 3 watt, en dat is krap. Vier of vijf is comfortabeler.
- 40 watt-driver: maximaal tien spots van 3 watt. Dat is 30 watt, oftewel 75 procent, en dat zit precies goed.
De Dovo-set van zes spots komt uit op 18 watt in totaal. Zes spots van 3 watt op een 20 watt-driver werkt, maar wil je later nog een spot bijzetten, dan begin je meteen met de grotere driver.
Er is ook een ondergrens
Minder bekend, en de oorzaak van veel geknipper: veel dimbare drivers hebben een minimale belasting nodig. Hang je twee spotjes van 3 watt aan een driver van 40 watt, dan zit je op 15 procent en kan het zijn dat hij niet netjes uitregelt of bij laag dimmen begint te pulseren.
Een driver kies je dus niet zo groot mogelijk voor de zekerheid. Je kiest hem passend: ruim genoeg voor de belasting plus marge, klein genoeg om er niet onderuit te zakken.
De lengte van de kabel telt mee
Dit wordt bij 12 volt vaak vergeten. Vermogen is spanning maal stroom, dus bij een lage spanning hoort een hoge stroom. Tien spots van 3 watt is 30 watt, en dat is bij 12 volt ruim 2,5 ampère. Dezelfde 30 watt op 230 volt is nog geen 0,15 ampère.
Die stroom moet door je draad, en elke meter draad heeft weerstand. Over tien meter installatiedraad van 0,75 mm² verlies je bij 2,5 ampère ongeveer 1,2 volt. Dat is tien procent van je 12 volt, en dat zie je terug als spots die aan het eind van de rij zichtbaar zwakker branden.
Twee oplossingen: dikkere draad, of de driver dichter bij de spots hangen en de 230 volt zo ver mogelijk doorvoeren. Die tweede is bijna altijd de betere. Bij een lange rij spots zet je liever twee kleinere drivers op twee plekken dan één grote aan het begin.
Meerdere drivers op één schakelaar
Dat kan gewoon. Aan de 230 volt-kant is een driver een gewone belasting, dus je hangt er zoveel aan één groep als de groep aankan. Let wel op als er een dimmer in de muur zit: dan moet elke driver dimbaar zijn en moet het gezamenlijke vermogen binnen het bereik van die dimmer vallen.
Onze twee drivers dim je met de meegeleverde afstandsbediening en niet met een wanddimmer, dus daar speelt dat niet. De accessoires staan bij elkaar.
Kort samengevat
Tel de watts op, houd 20 tot 30 procent over, en blijf boven het minimum van de driver. Kijk bij 12 volt daarna nog naar de kabellengte, want dat is de fout die pas zichtbaar wordt als alles al in het plafond zit. De spots zelf vind je bij de inbouwspots.
Mag ik een grotere driver nemen dan nodig?
Een beetje ruimer is goed, maar niet onbeperkt. Veel dimbare drivers hebben een minimale belasting nodig. Zit je daar ver onder, dan gaat het licht knipperen bij laag dimmen.
Kan ik twee drivers aan elkaar koppelen?
Niet aan de 12 volt-kant, dat is niet de bedoeling. Wel aan de 230 volt-kant: je sluit ze allebei apart op de netspanning aan en verdeelt de spots erover.
Waarom branden mijn laatste spots zwakker?
Vrijwel altijd spanningsverlies over te dunne of te lange 12 volt-bedrading. Dikkere draad of de driver dichter bij de spots plaatsen lost het op.