Zit er een losse GU10-halogeenlamp in, dan draai je hem er gewoon uit en een led-lamp erin. Zit er een MR16 op 12 volt in, dan moet de trafo eruit — die werkt niet met led. En staat er een dimmer op, dan heb je bijna altijd ook een nieuwe dimmer nodig.
Stap één: kijk wat er nu in zit
Draai de spot uit de houder en kijk naar de voet. Je ziet een van deze drie:
- Twee dikke pinnetjes met een verdikking — dat is GU10, op 230 volt. De makkelijkste situatie.
- Twee dunne rechte pinnetjes — dat is MR16 of GU5.3, op 12 volt. Daar hoort een trafo bij.
- Geen lamp, alles zit vast — dan is het al een armatuur met geïntegreerde led en valt er niets te vervangen.
GU10: de makkelijke route
Een GU10-halogeenlamp werkt op netspanning en heeft geen trafo. Je draait hem eruit, een GU10-led erin, klaar. Het armatuur zelf kan blijven zitten.
Wel even kijken naar de houder. Oude armaturen hebben soms verkleurde of verbrande contacten van jaren halogeenhitte. Zit er roet op, vervang dan het hele armatuur, bijvoorbeeld door een Privo van €11,95 of een Plano van €9,95.
MR16 op 12 volt: de trafo is het probleem
Bij 12 volt hangt er een trafo boven het plafond die van 230 naar 12 volt gaat. Zo'n halogeentrafo heeft een minimale belasting nodig, vaak 20 watt of meer. Vervang je vier halogeenspots van 35 watt door leds van 5 watt, dan zakt de belasting van 140 naar 20 watt en slaat de trafo onregelmatig aan. Resultaat: knipperen, of spots die pas na een paar seconden aangaan.
Twee oplossingen:
- Overstappen naar 230 volt. De trafo eruit, netspanning direct naar de spot, en een 230V-armatuur plaatsen zoals de Lesto of de Quaro. Dit is de nette oplossing en bespaart je later gedoe.
- Een led-driver in de plaats van de trafo. Dat kan, maar hij moet passen bij het aantal spots. Onze 12V-driver van 20 watt voedt maximaal zes spots, de 40 watt-versie maximaal tien.
De dimmer gaat er meestal ook uit
Dit is de fout die het vaakst gemaakt wordt. Een halogeendimmer begint pas te werken vanaf 20 tot 40 watt. Zes led-spots van 5 watt komen op 30 watt — net aan, en in de praktijk knipperend of zoemend.
Vervang hem door een led-dimmer met een lage ondergrens. Onze led-dimmer 0,5-250W van €21,95 en de 0,5-160W van €24,95 beginnen allebei bij een halve watt, dus één spot is al genoeg om ze stabiel te houden. Het zijn fase-afsnijdingsdimmers (R.C.); kijk of de driver van je nieuwe spot dat type ondersteunt. Meer daarover in de dimmergids.
Reken opnieuw aan je licht
Doe het niet blind één-op-één. Onze Quaro geeft 400 lumen op 6 watt en de Ferro 600 lumen op 6 watt. Dat is een verschil van de helft tussen twee spots die er van onderen bijna hetzelfde uitzien. Kijk dus naar het aantal lumen en niet naar het wattage waar je aan gewend was.
Kies bij die gelegenheid meteen je kleurtemperatuur. Halogeen zat rond 2700K; wil je hetzelfde gevoel houden, zet een CCT-spot dan op 2700K. Wil je het frisser, ga naar 3000K.
Werk spanningsloos
Schakel de groep uit in de meterkast, niet alleen de lichtschakelaar. Haal je een trafo weg, controleer dan dat er geen losse 12V-bedrading blijft hangen. Twijfel je over de bedrading, laat het dan door een installateur doen.
De vervangers vind je in de collectie inbouwspots; dimmers en drivers staan bij de accessoires.
Kan ik halogeen zomaar door led vervangen?
Bij GU10 op 230 volt wel: eruit draaien, led erin. Bij MR16 op 12 volt moet de halogeentrafo eruit, want die werkt niet betrouwbaar met led.
Waarom knipperen mijn nieuwe led-spots?
Bijna altijd omdat de oude trafo of dimmer een te hoge minimumbelasting heeft. Led verbruikt zo weinig dat die drempel niet gehaald wordt.
Hoeveel scheelt led ten opzichte van halogeen?
Onze Quaro geeft 400 lumen op 6 watt. Een halogeenspot had daar tientallen watts voor nodig, dus het verschil is een factor van meerdere malen.