<p>Door ze door te lussen vanaf het lichtpunt in het plafond: elke spot krijgt zijn eigen fase en nul, doorverbonden naar de volgende. Niet achter elkaar in een reeks, maar parallel naast elkaar. GU10-spots gaan rechtstreeks op 230 volt, een spot met een vast ingebouwde led heeft een driver nodig die je er eerst tussen zet.</p>
<h2>Waar je begint: het lichtpunt</h2>
<p>In vrijwel elk plafond zit al een lichtpunt: de plek waar de vorige lamp hing, met een centraaldoos of een kroonsteen waar de kabel uit de muur op uitkomt. Daar komen twee of drie draden uit.</p>
<ul>
<li><strong>Bruin</strong> is de fase, de geschakelde draad die van de schakelaar komt.</li>
<li><strong>Blauw</strong> is de nul.</li>
<li><strong>Geel-groen</strong> is de aarde, als die er ligt. In oudere woningen ontbreekt hij op een lichtpunt regelmatig.</li>
</ul>
<p>Vanaf dat punt leg je een kabel naar de eerste spot, van de eerste naar de tweede, en zo verder. Eén lichtpunt voedt zo een hele rij.</p>
<h2>Doorlussen, niet in serie</h2>
<p>Spots gaan <strong>parallel</strong>: elke spot krijgt de volle 230 volt, en bij elk punt verbind je fase aan fase en nul aan nul door naar de volgende. Dat heet doorlussen.</p>
<p>Zet je ze in serie, dan verdeelt de spanning zich over de spots en brandt er niets meer fatsoenlijk. Bij led zie je dan spots die zwak gloeien of helemaal niets doen.</p>
<p>Bij elk punt knoop je dus drie draden aan elkaar: de binnenkomende, de doorgaande en die van de spot zelf. Daar is een <a href="/products/lasklem-3-voudig">3-voudige lasklem</a> voor: draadje erin, hendeltje dicht. Reken op één klem per draadsoort per spot, dus twee per spot zonder aarde en drie met.</p>
<h2>230 volt of een driver</h2>
<p>Welke spot je hebt bepaalt of er nog iets tussen moet.</p>
<p><strong>GU10-spots</strong> werken op netspanning. De <a href="/products/gu10-fitting-keramisch-15cm">GU10-fitting</a> gaat rechtstreeks aan fase en nul, en de lamp schroef je er los in. Er komt geen driver of trafo aan te pas. Dat is meteen het praktische voordeel: gaat de lamp stuk, dan draai je er een nieuwe in zonder aan de bedrading te komen. Het verschil tussen die twee bouwwijzen staat in <a href="/blogs/kennisbank/gu10-of-geintegreerde-led-wat-kies-je">GU10 of geïntegreerde led: wat kies je?</a></p>
<p><strong>Spots met een vast ingebouwde led</strong> hebben een driver nodig die de netspanning omzet. Die voedt meestal meerdere spots tegelijk, en daar zit een grens aan: tel de wattages op en blijf onder wat de driver aankan. Hoeveel dat er zijn staat in <a href="/blogs/kennisbank/hoeveel-led-spots-kun-je-op-een-driver-aansluiten">Hoeveel led-spots kun je op één driver aansluiten?</a>, en welke driver je kiest in <a href="/blogs/kennisbank/welke-led-driver-heb-je-nodig">Welke led-driver heb je nodig?</a></p>
<h2>Wat je met de aarde doet</h2>
<p>Een armatuur met een <strong>dubbel geïsoleerde</strong> uitvoering, herkenbaar aan het symbool van twee vierkanten in elkaar, heeft geen aarde nodig. De <a href="/products/gu10-fitting-dubbel-geisoleerd-15cm">dubbel geïsoleerde GU10-fitting</a> valt daaronder.</p>
<p>Heeft de spot wel een aardaansluiting, dan sluit je hem aan. Ligt er geen aarde op het lichtpunt, dan kies je een spot die zonder kan. Een aardedraad weglaten bij een armatuur dat erom vraagt is geen optie.</p>
<h2>De schakelaar en de dimmer</h2>
<p>De schakelaar zit vóór het lichtpunt en onderbreekt de fase. Daar verandert niets aan als je doorlust: hij bedient de hele rij tegelijk.</p>
<p>Wil je dimmen, dan komt er een dimmer voor in de plaats. Een dimmer die voor gloeilampen gemaakt is heeft vaak een minimale belasting die een paar led-spots niet halen, en dan krijg je geknipper. Welke je nodig hebt staat in <a href="/blogs/kennisbank/welke-led-dimmer-heb-je-nodig-voor-je-spots">Welke led-dimmer heb je nodig voor je spots?</a></p>
<p>Onze spots zijn Triac-dimbaar, dus fase-aansnijding. Dat is de meest voorkomende techniek, maar niet de enige, en een dimmer die de verkeerde gebruikt werkt niet goed.</p>
<h2>Voordat je het plafond in gaat</h2>
<p>Drie dingen die je beter vooraf uitzoekt dan halverwege:</p>
<p><strong>Hoeveel spots op één groep.</strong> Netspanning legt een grens op wat er op één groep mag. Bij led ligt die zo hoog dat je hem in huis zelden raakt, maar bij een grote rij is het het nakijken waard: <a href="/blogs/kennisbank/hoeveel-led-spots-mogen-op-een-groep">Hoeveel led-spots mogen er op één groep?</a></p>
<p><strong>De zaagmaat.</strong> Het gat dat je boort moet bij de spot passen, en die maat verschilt per model. Zie <a href="/blogs/kennisbank/welke-zaagmaat-heb-je-nodig-voor-inbouwspots">Welke zaagmaat heb je nodig voor inbouwspots?</a></p>
<p><strong>De onderlinge afstand.</strong> Uitrekenen voordat je boort scheelt gaten die er niet meer uit gaan: <a href="/blogs/kennisbank/hoeveel-afstand-zit-er-tussen-plafondspots">Hoeveel afstand zit er tussen plafondspots?</a></p>
<h2>Wanneer je het niet zelf doet</h2>
<p>Werken aan de installatie in je eigen woning mag je zelf, maar het blijft netspanning en het moet voldoen aan NEN 1010. Schakel de groep uit in de meterkast, niet alleen de lichtschakelaar, en controleer met een spanningszoeker dat de draden dood zijn voordat je ze aanraakt.</p>
<p>Laat het door een installateur doen als er geen lichtpunt zit waar je de spots wilt hebben, als je niet kunt nagaan welke draad de fase is, of als er geen aarde ligt terwijl je armatuur erom vraagt. In een gemeenschappelijke ruimte is het sowieso geen klus voor een bewoner.</p>
<p>Het aanbod staat bij de <a href="/collections/inbouwspots">inbouwspots</a>, en de losse fittingen en klemmen bij de <a href="/collections/accessoires">accessoires</a>.</p>
<div class="sw-artikel-faq">
<h3>Sluit je inbouwspots in serie of parallel aan?</h3>
<p>Parallel. Je lust ze door vanaf het lichtpunt, zodat elke spot de volle 230 volt krijgt. In serie verdeelt de spanning zich over de spots en brandt er niets fatsoenlijk.</p>
<h3>Heb je een driver nodig voor inbouwspots?</h3>
<p>Alleen bij spots met een vast ingebouwde led. GU10-spots werken rechtstreeks op netspanning en hebben geen driver of trafo nodig.</p>
<h3>Kun je inbouwspots op een bestaand lichtpunt aansluiten?</h3>
<p>Ja, dat is de normale manier. Vanaf de centraaldoos waar de oude lamp hing leg je een kabel naar de eerste spot en van daaruit door naar de volgende.</p>
</div>